Waarom heeft Edinburgh gewelven?

Een brug die niemand ziet

Loop vandaag over de South Bridge en je merkt niet dat je op een brug staat. Bijna meteen werden langs 18 van de 19 bogen huurkazernes gebouwd, dus de constructie zit verstopt in een straat vol winkels en flats, en alleen de boog over de Cowgate ligt nog open onder de lucht. Die ene boog is het beste uitzicht op het hele verhaal, en hij verklaart de rest van deze pagina: als de brug onzichtbaar is, zijn de ruimtes erin dat dubbel.

De kamers verschillen enorm. Sommige zijn zo'n 2 vierkante meter, nauwelijks een kast; de grootste zijn rond de 40. Dat bereik is de reden dat de ene gids kan zeggen dat een gewelf een cel is en een andere er een muziekpodium in kan runnen, en allebei de waarheid spreken.

Waarvoor ze gebouwd werden

Handel. Vanaf 1788 dienden de ruimtes als opslag en werkplaats voor de bedrijven erboven: tavernes, schoenmakers, messenmakers, smelters, leveranciers van voedsel en hoedenmakers. Een messenmaker wil een droge opslag onder zijn winkel en een taverne wil een koele plek voor de vaten, en de bogen boden beide, tegen de prijs van een trap naar beneden. Zo'n zeven jaar werkte dat.

Waarom het mislukte

Tijdens de bouw raakte het geld op en de brug werd nooit waterdicht gemaakt. Regen kwam door het wegdek in de kamers en hield nooit op. Al in 1795 begon het verval, en in de jaren 1820 waren de ambachten helemaal weg, verdreven door vochtige voorraad en slechte lucht. Geen ventilatie, geen afvoer, geen daglicht: een koopman die kan kiezen, bewaart daar geen leer.

Wie er daarna woonde

De armsten van de Old Town, toen de bedrijven de ruimte hadden opgegeven. Onder hen waren Ierse en Highland-nieuwkomers die in een stad aankwamen die geen plek voor hen had. De omstandigheden waren zo slecht als het woord maar toelaat: geen zonlicht, geen stromend water, geen sanitair, slechte luchtcirculatie en lampen op visolie als licht. Archeologisch bewijs wijst erop dat er tot ongeveer 1860 werd gewoond.

Ik groeide twee closes bergopwaarts van die deuren op en stond drie studentenjaren bier te tappen in een bar in de Cowgate, gebouwd in een van de bogen. Ik dweilde een vloer die in 1799 iemands kelder was en later iemands thuis. Dat is het feit waar de tours voor zijn.

1985, en het puin

De kamers kwamen in 1985 onder de aandacht van het publiek, en Norrie Rowan wordt gezien als degene die ze vond. Hij en zijn zoon groeven in de jaren 90 door en haalden honderden tonnen puin met de hand en met kruiwagens weg om de ruimtes weer op vloerniveau te brengen. Wat er samen mee naar boven kwam, was het gewone afval van arme levens: duizenden oesterschelpen, het goedkope eten van die tijd en geen luxe, kleipijpen, knopen, kapotte medicijnflesjes en kinderspeelgoed.

Waar de twee gewelvenstelsels passen

Zowel de South Bridge-kamers als de Blair Street-kamers liggen onder ditzelfde complex, maar het zijn aparte ruimtes van verschillende aanbieders met ingangen aan verschillende straten. Geen van beide is Mary King’s Close, een begraven straat en geen brugwelf. Die drie uit elkaar houden is het grootste deel van waar deze site voor is.

Zie het met iemand die de ruimtes kent

De South Bridge-tour van een uur is de kortste manier om in zo'n kamer te staan. Voor de versie met artefacten die je kunt vasthouden, lees welke tour de beste is.

Veelgestelde vragen